top of page

Πένθιμο Εμβατήριο σε τρόπο ελληνικό...

Κάρολος Πέσλερ
Carlo Paessler

 (1774-1865)

Εικόνα: Εδουάρδος Λέαρ (1812-1888) Κέρκυρα, Μοναστήρι Νυμφών, 1856. Μολύβι, σέπια και αραιωμένο μελάνι σε χαρτί.

(Πηγή: Μουσείο Ασιατικής Τέχνης, Παλαιά Ανάκτορα)

Αυθεντικός πλαγίαυλος Μπέρτολντ κωνικής διάτρησης, 10/11 κλειδιών κατασκευασμένος στα τέλη του 19ου αι.

Ευρύ αμυδρό, με τους ήχους της καμπάνας

(Largo flebile αρ.22, coi tocchi di campana)

Ευρύ, ΠΕΝΘΙΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ

Largo αρ.24 , MARCIA FUNEBRE ALLA GRECA

Ηχογραφήσεις, Μεγάλη Εβδομάδα, Απρίλιος 2026. 

Παχής Χαράλαμπος (1844 - 1891)  Κέρκυρα, 1873
Λάδι σε μουσαμά, 
Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη (Εθνική Πινακοθήκη)

Εδουάρδος Λέαρ (1812-1888), Κέρκυρα, (1856 ;), Μολύβι σε χαρτί.
(Πηγή: Μουσείο Ασιατικής Τέχνης, Παλαιά Ανάκτορα)

Η σχέση της διπλής γλωττίδας με τον πλαγίαυλο δεν ήταν σπάνια στον μουσικό κόσμο του 18ου αιώνα. Κορυφαίοι πλαγιαυλητές όπως ο μεγάλος Ιωακείμ Κβάντς (1697-1773) και o Φραγκίσκος Δεβιέν (1759-1803) δεν έκρυβαν την αγάπη τους για τον οξύαυλο (όμποε). Όσο εξελισσόταν η ειδίκευση στη μουσική παιδεία, μέχρι και τον 19ο αιώνα, οι ερμηνευτές επέλεγαν το όργανο στο οποίο θα αφιέρωναν τη ζωή τους. Πιστός στην παράδοση εκείνων των αρχιμουσικών, ως κορνίστας και ομποΐστας στον κατάλογο Ρικόρδη, καταγράφεται και ο Κάρολος Πέσλερ (1774-1865).

Ο Πέσλερ επέλεξε τον οξυβόα, όπως λεγόταν το όμποε σύμφωνα με ελληνικό λεξικό της εποχής του, ως το όργανο που θα κέρδιζε το ενδιαφέρον του. Ο κατάλογος Ρικόρδη ωστόσο, αποκαλύπτει το όργανο με το οποίο ξεκίνησε την συνθετική του πορεία. Το 1812, ο ναπολιτάνος συνθέτης μας, εκδίδει ένα κοντσέρτο για πλαγίαυλο και ορχήστρα (Concerto per Flauto con accomp. d' Orchestra, Catalogo n. 137). 

Δεν θα μπορούσα, λοιπόν, να μη σταθώ στο έργο που ο ίδιος εκδοτικός οίκος δημοσίευσε, 17160 εκδόσεις αργότερα, με τον τίτλο: 24 Αργά κομμάτια, για οξύαυλο. Σπουδές προόδου χωρισμένες σε τέσσερα μέρη, για την τελειοποίηση της τεχνικής της σύζευξης. Προς χρήσιν των Ωδείων, 1845, αρ. κατ. 17297 (24 Larghi per Oboe. Studio progressivo diviso in 4 parti, per perfezionarsi nel metodo legato; ad uso dei Conservatori di musica).

Το ενδιαφέρον μου, όμως, τράβηξε όχι μόνο η ιδιαιτερότητα της μορφής στην οποία το έργο αυτό φιλοτεχνήθηκε, αλλά και επειδή δυο από τα τρία τελευταία κομμάτια του κρύβουν μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Στο 22ο αλλά και, πολύ περισσότερο, στο 24ο από τα κομμάτια, ο εμβριθής ερμηνευτής μπορεί να διαπιστώσει τον κοινό τόπο μουσικής έμπνευσης, τον αμφίδρομο, δηλαδή, εκείνο μουσικό δίαυλο, τον οποίο μοιράζονταν η Νότια Ιταλία (Νάπολη) με τα Επτάνησα (Κέρκυρα).  

 

Το 22ο κομμάτι τιτλοφορείται: Ευρύ αμυδρό, με τους ήχους της καμπάνας (Largo flebile, coi tocchi di campana), ενώ το 24ο φέρει ξεκάθαρα τον τίτλο με κεφαλαία:  ΠΕΝΘΙΜΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ (MARCIA FUNEBRE ALLA GRECA).
 

plagiavlos - διαφάνεια13.png

Οι ηχογραφήσεις είναι αφιερωμένες στον εμβριθή ερευνητή Κώστα Ζερβόπουλο, ο οποίος στο έργο του «Ο Νικόλαος Χαλικιόπουλος - Μάντζαρος και οι μελοποιήσεις του σολωμικού Ύμνου», αποκαλύπτει μια μόνο από τις ανεξερεύνητες πτυχές της Επτανησιακής δημιουργίας.

Οι ηχογραφήσεις πραγματοποιήθηκαν με αφορμή τα 200 χρόνια από την τελευταία Μ. Παρασκευή του 1826 στο Μεσολόγγι.

Ένα χρόνο πριν τη μεγαλειώδη Έξοδο, ο Σολωμός τυπώνει στην Ιερά Πόλη τον Ύμνο εις την Ελευθερία.

Ύμνος Εις την Ελευθερίαν /  Inno alla libertà (απόκομμα της σελίδας 30)
Έγραψε Διονύσιος Σολωμός τον Μάϊο μήνα 1823

Μεσολόγγι, 1825

(Πηγή: Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Μονάχου: https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10035890-2)

Από το βιβλίο Χένρυ Τζέρβις: Ιστορία της νήσου Κέρκυρας και των νήσων της Ιονίου Πολιτείας, Λονδίνο, 1852

(Jervis, Henry Jervis-White: History of the island of Corfú and of the republic of the Ionian islands, London : Colburn & C.1852)

© Πέτρος Στεργιόπουλος

plagiavlos - διαφάνεια13.png
bottom of page